دیدگای ٢٠٣٠ ھەرێم، چەند سەرنجێک

10/06/2021
1151 جار خوێندراوەتەوە

ســـــەرکۆ یونس

حکومەتی ھەرێم، لەڕێگای وەزارەتی پلاندانانەوە ھەنگاوەکانی دەست پێکردوە، بە ئاراستەی نوسینی  یەکەمین دیدگای ھەرێم تاساڵی ٢٠٣٠.
بوونی دیدگا، بۆ ھەر حکومەت و دەوڵەتێک، گرنگی تایبەتی خۆی ھەیە، ئاراستەی بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگا دیاری دەکات، لە داھاتوودا بە مەبەستی بە دەستھێنانی ئامانجی ئابوری و کۆمەڵایەتی.
بەڵام بەشێوەیەکی گشتی دیدگا، زیاتر ئەو وڵات و حکومەتانە پەیڕەوی دەکەن، کە تاڕادەی جێگیربوون لە ڕووی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی و بابەتەکانی ترەوە، سەقامگیرو بێ کێشەو گرفتن..

ئەم ھەوڵە جێگەی ئومێدە، بەڵام واقیعی ژیارو بارودۆخی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی ھەرێم، ھەمیشە و ھەردەم پڕ ئاریشە و گرفت و قەیرانە، ھەروەھا پێگەی جوگرافیای ھەرێم لەناوچەکەدا و تەماح و مەترسی داگیرکاری وڵاتانی ئیقلیمی ھەڕەشەیەکە کە نابێت لە بەرچاو نەگیرێت.

لەلایەکی ترەوە، پەیوەندی ھەولێرو بەغدا و بەردەوامی کێشە سیاسی و ئابوری و نەتەوایەتییەکان و ئیدارەدانی ناوچە کێشەلەسەرەکان، ھەمیشە ئەو گرفتانەن، کە بەردەوامن بەبێ چارەسەرکردن ماونەتەوە...

دیدگای ھەرێم ٢٠٣٠، ھەوڵێکە لەواقیعی ناھەمواری ھەرێمدا، کە پێمان وایە ئەستەمە بە بەرھەم بێت و تەنھا نوسینی سەر کاغەزەکان دەبێت، چونکە ھەرێم، ئەگەر بەڕوخسار یەک ئیدارە و یەک حکومەت بێت، ئەوا لەواقیعدا دوو ئیدارەییەوە و بە ئاشکرا ڕوون و دیارە.
ئاشکرایە، دەرکردن و پەیڕەوکردنی و جێ بەجێکردنی دیدگا، دەبێت لەلایەن دەستەڵاتی ڕەھای گشتییەوە بێت. کە پێمان وایە، لەھەرێمدا ئەو دەستەڵاتە بوونی نی یە، قورسە جێ بەجێ بکرێت، چونکە ئەوەتا بڕیارەکانی حکومەت لەھەندێ ناوچە ودەڤەر پەیرەو دەکرێت و لەھەندێ شارو ناوچە ھەر بایەخی نی یە.

ھەروەھا، دیدگا پێویستە سیفەتی نەرمی نواندنی تەواوی ھەبێت، بەھۆی خێرایی گۆڕانکاری و ڕووداوەکان و پێشھاتەکانەوە.
لەلایەکی ترەوە، ئەم دیدگایە، پێویستە گشتگیر بێت و جیاوازی نەکرێت لەنێوان شاروشارۆچکەو وەزارەتەکاندا، لەفشاری سیاسی بەدوور بێت.
گرنگترین پایە لەدانانی دیدگادا، دیاریکردنی ئامانجەکانە، دەستنیشانی ئامانجی سەرەکی بنەمای دیدگایە. ھەروەھا گفتوگۆی زیاترو کاتی زۆری بۆ تەرخانبکرێت و ھەموو ڕووەکانی ڕەشنووسی دیدگاکە، شەن وکەوی پسپۆرانەی بۆ بکرێت، کەلەگەڵ واقیعدا یەکبگرێتەوە.
سەرەتای دانانی دیدگا، پێویستە کێشە و قەیرانە ناوخۆیی و دەرەکییەکان دەستنیشان بکرێن و ھەموو ئەو ئاستەنگانە لە بەرچاوبگیرێن کە دەبنە لەمپەر و بەربەست لە جێبەجێکردنی پلانەکانی دیدگاکەدا، پێمان وایە ئاستەنگی سیاسی ناوخۆیی و ھەندێجار ئیقلیمی گەورەترینیانە، ھەمیشەو ھەردەم کاریگەر دەبێت.
ھەروەھا، ئاستەنگە ئابوری و کۆمەڵایەتییەکانی ھەرێم، کە بەداخەوە لە ئێستادا حکومەت و کۆمەڵگا، بەقورسترین قەیرانی دارایی و ئابوریدا گوزەر دەکات، حکومەت لەدابینکردنی مووچەدا ھێشتا توانای دارایی نییە و پرۆژە خزمەتگوزارییەکانی زۆرێک لە وەزارەتەکان تەواونەکراون، لە سەرووی ئەمانەیشەوە، زیاتر لە شەش ساڵە، حکومەتی ھەرێم یاسای بودجەی ساڵانەی نەبووە، پێدەچێت ساڵی دارایی(٢٠٢١) بەبێ بودجە تێبپەڕێنێت.
لەلایەکی ترەوە، ڕێژەی بێکاری و نەبوونی ھەلیکار، یەکێکی ترە لە ئاستەنگە گەورەکانی بەردەم حکومەت و ڕۆژ لەدوای رۆژ قەبارەکە گەورەتر دەبێت، ڕێژەی بێکاری لەچینی گەنجانی خاوەن بڕوانامەدا، قەبارەکەی چەند ھێندەکردووە!
بابەتی گەندەڵـی ئیداری و دارایی و سیاسی لە ھەرێمدا، دەردە بێ چارەسەرە بەردەوامەکەی بەردەم ھەوڵەکانە، کە پێمان وایە، چارەسەری گەندەڵی لەھەرێمدا، ئەستەمە!
لاوازی کەرتی تایبەت، بەھۆی نەمانی متمانە لەنێوان حکومەت وکەرتی تایبەتدا، بەشێوەیەک چالاکی خاوەنکارو کۆمپانیاکان، تاڕادەی کەمبونەوە ھەنگاوی ناوە.
وابەستەی ئابوری ودارایی ھەرێم، بە بەغداوە و ناسەربەخۆیی دارایی، یەکێکی ترە لە بەربەستە گەورەکان، ھەروەھا پشت بەستنی ھەرێم، بەفرۆشتنی نەوت، وەک تاکە سەرچاوەی داھات، بەربەستێکە دەربازبوون قورسە.
سەرەڕای ھەموو ئەمانە، لاوازی بەرھەمھێنانی ناوخۆ، پشت بەستن بە ھاوردەکردن بۆ زۆربەی پێداویستییەکان، گەورەترین خاڵی لاوازی ئابوری ھەرێمە.
لەکۆتایدا، ھەر ھەوڵێک ھەبێت بۆ پلان و دیدگای ئایندە، دەبێت بۆ بەرژەوەندی گشتی و لەپێناو تاکەکانی کۆمەڵگادا بێت، ئامانجی سەرەکی و کۆتایی ھاوڵاتی و خزمەتکردنی ھاونیشتیمانیان بێت، بەبێ جـــــیاوازی...