وتار
سیناریۆی زیندوکردنەوەی داعش
ئازاد ئیبراھیم
گریمانەو پێشبینی بۆ ھەر ڕووداوو پێشھاتێک لەھەر وڵات و جێگایەکدا قورس بێت، بۆ عێراق قورس نییە. چونکە ڕووداوەکانی ناو ئەم چوارچێوە سیاسییە لەیەکچوو و زۆرجاران ھاوشێوەیش بووە.

بڕوانە کوشتنی سەرۆککۆمارەکانی عێراق. بڕوانە دۆستایەتی عەرەب لەگەڵ کورد. بڕوانە ناکۆکی شیعەو سوننە. بڕوانە دەستی دەرەکی لەسیاسەتی عێراقدا. بڕوانە ڕووداوی قەرامیتەکان و مەغۆلەکان و پاشان داعش. ئایا ئەوەندەی ڕووداوەکان نزیکن لەیەکترەوە ھێندە جیاوازی لەنێوانیاندا ھەیە؟

ڕووداوەکان لەعێراقدا ھاوشێوەن، چونکە ئەم ژینگەیە ژینگەی بەرژەوەندییەکانەو ھەرکات وڵاتێک بەرژەوەندی لەعێراق نەما، دەگەڕێتەوە بەمێژووی ڕابردووی عێراقدا، ڕووداوێک زیندوو دەکاتەوە کە کاریگەری نەرێنی و گەورەی لەسەر عێراق ھەبێت، تاکو نەخشەی سیاسی عێراق تێکبدات.

داعش؛ دەرئەنجامی زیکزاکێکی سیاسی وڵاتانبوو لەعێراقدا. دوای ئەوەی لە۲۰۰۳دا عێراق لەسوننەکان سەندرایەوەو "عەلی عەلا" وتەنی "وەک خەڵاتێک درایە شیعەکان"، ئیدی شتێک نەما بەناوی پێگەو دەسەڵاتی سوننی. بەمەش ئەمریکاو تورکیاو بەھاوکاری ھێزی ناوخۆیی کوردستان و عێراق، داعش دروستکرا بۆ لێدان لەدەسەڵاتە شیعییەکەی بەغدادو ئەوەبوو سەری "نوری مالیکی" شیعی و نزیک لەئێرانی خوارد.

ڕەنگە خوێنەر پێیسەیر بێت بڵێین داعش سێیەم ڕووداوی  ھاوشێوەیە لەدوای قەرامیتەکان و مەغۆلەکان. قەرامیتەکان و مەغۆلەکان ھەرچی شوێنەوارو حەزارەتی عێراقبوو بردیان یان وێرانیانکرد، داعشیش کردی. قەرامیتەو مەغۆلەکان دەستیان گەشتبێتە ھەرشارێک کچەکانیان لاقەدەکرد، داعشیش کردی. قەرامیتەو مەغۆلەکان سەرچاوەکانی ڕۆشنبیریان سوتاند یان خستیانە دیجلەو فوراتەوە، داعشیش سوتاندی. قەرامیتەو مەغۆلەکان سەروەت و سامانی وڵاتیان تاڵانکرد، داعشیش ھەمان شێوە نەوتەکەی فرۆشت و بانکەکانی ھەمووی بڕی. قەرامیتەکان و مەغۆلەکان لەئاسیای ناوەڕاست و ئەنەدۆڵەوە ھاتبوون، داعشیش لەتورکیاوە ھات!

لەدوای ئەو دێڕانەی سەرەوە دەڵێین: عێراق لەبەردەم سیناریۆی زیندووکردنەوەی داعشدایە.

ئەگەر تورکیا ئەنجامی ھەڵبژاردنەکانی ۱۲ی ئایاری ئەمساڵی بەدڵ نەبێت و حکومەت و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق نەبێتە جێگایەک بۆ بەرژەوەندییەکانی و بۆ دڵنیایی دۆستەکانی لەعێراق و ھەرێمی کوردستان، ئەوا سیناریۆی زیندووکردنەوەی داعش لەلایەن تورکیاوە، بژاردەی یەکەم دەبێت. وەک چۆن ئێستا لەھەندێک ناوچەی عێراق دەبینرێن بەشێوەی گروپ و پارتیزانی.

تەنھا ئەگەرێک ئەم سیناریۆ دوا بخات مەسەلەی ھاوکاری عێراقە بۆ تورکیا پێکەوە ھێرشی سەربازی بکەنەسەر قەندیل. لەمەشدا ھێزی ناوخۆیی ھەرێمی کوردستان ھەیە ھاوکاری ھەردوولایان دەکات بۆئەو ھێرشە. وەک چۆن لەدروستکردنی داعشدا ھێزی کوردی ھەبوو ھاوکاری تورکیای کردو لێگەڕا داعش تاکو قوڵایی خاکی عێراق بڕوات.

ھەرچی پەیوەندیشی بەئەمریکاوە ھەیە. چاوەڕوانی ئەوەیە کە، ئایا حەیدەر عەبادی ویلایەتی دووەم دەباتەوە یان کەسێکیتری دەعوە یان شیعی نزیک لەئێران دەگاتە دەسەڵات؟

ئەگەر حەیدەر عەبادی لەویلایەتی دووەمیش بمێنێتەوە وەک ئەوەی لەئێستاوە زۆرێکی دەزگاو ناوەندەکانی ڕاپرسی ئەمریکا ئاماژە بەو بردنەوەیە دەکەن، ئەوا ھەم لەسوودی تورکیاو ھەم لەسوودی ئەمریکایشە. لێرەدا سیناریۆی زیندووکردنەوەی داعش دەوەستێت. بەڵام ھەرگیز نامرێت.

ئەگەر حەیدەر عەبادی ئەم ویلایەتە نەباتەوەو کەسێکیتر لەدەرەوەی چاوەڕوانییەکانی ئەمریکا بچێتەسەر کورسی سەرۆکوەزیران کە وەک دیارە ئەو پێشبڕکێکارەی عەبادی تەنھا "نوری مالیکی"ە، ئەوا تەنھا بژاردەی ئەمریکاو تورکیایش دروستکردنی کێشەو سەرئێشەی نوێیە تاکو نەھێڵن پلانەکانی ئێران لەعێراقدا بباتەڕێوەو عێراق بچێتەژێر ھەژموونی تەواوەتی ئێرانەوە. بۆئەمەش زیندووکردنەوەی داعش باشترین ڕێگایە کە ئەمریکاو تورکیا دەگەیەنێتە یەکتر.

ھەرچی سیناریۆی بەھێزکردنەوەی کوردەکانیشە، نەتورکیا پێیخۆشە لەدژایەتی دەسەڵاتی بەغداددا بەھێزبکرێنەوە لەدوای لاوازبوونیان لەشکستی ڕیفراندۆم، چونکە دەبنەوە مەترسی بۆسەر تورکیا. نەئەمریکایش چیتر ویستی بەھێزکردنی کوردی ھەیە، ئەمەش لەدوای ئەوەی لەپرسی ئەنجامنەدانی ڕیفراندۆمدا داواکانی ئەمریکا قبوڵنەکراو ئەمریکا پشتگیری ھەموو ڕێکارو ھێرشەکانی بەغدادیکرد بۆسەر ناوچەکانی کوردستان و بۆ پاراستنی یەکێتی خاکی عێراق

ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
3/9/2018 1:58:23 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...