وتار
سەکۆی پایتەختزۆرینەی نیشتمانی یان نیشتمانی زۆرینە ؟!
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
لەم رۆژانەی رابردوو بەرێز عەمار حەکیم سەرۆکی ھاوپەیمانی نیشتمانی شیعە، لەوتارێکدا کە زیاتر لە وتاری ماڵئاوایی دەچوو، وێرای ئەوەی کە داوای کرد ھاوپەیمانیەتیەکە جێگرەوەیەک بۆ شوێنەکەی کاندید بکات، ھەروەھا زۆرینەی نیشتمانی لەنێوان ھێزە سیاسیەکان لەقۆناغی داھاتووی کردە ئەلتەرناتیڤی تێپەراندتی ئەستەنگەکان و دەربازبوونی پرۆسەی سیاسی لەو گێژاوەی کە تێیکەوتوە.
ھەرچەندە بۆیەکەمجارە سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی قسەلەسەر زۆرینەی نیشتمانی دەکات، بەتایبەتی کە ماوەیەک لەمەوبەر پرۆژەی چارەسەری سیاسی خستە بەردەم سەرکردە سیاسیەکان، بەڵام پێشتر بەرێز نوری مالکی سەرۆکی ئیئیتلافی دەوڵەتی یاسا لەچەند شوێنێک و بۆنەیەکی جیاوازدا داوای پراکتیزەکردنی بنەمای زۆرینەی سیاسی لەحوکمدا کرد ، وەک پرۆژەی فریادرەسی عیراق لە شکستی حوکمڕانی.
ئەوەی کە شوێنی ھەڵوێستەکردنە، ئەوەیە کە ھێدی ھێدی رێژەی ئەو دەنگانە بەرزدەبێتەوە کە دەخوازن شێوازی حوکمداری گۆڕانکاری ریشەیی بەخۆیەوە ببینێت و مەسەلەی زۆرینە ببێتە جێگەرەوەی تەوافوقی سیاسی نێوان پێکھاتەکان ، وە ئەمەش کە زیاتر مەسەلەکە تۆخ دەکاتەوە ئەوەیە کە وەک بریاری لێدراوە لە چەند مانگی ئایندە مالکی بەپێی رێککەوتنی نێوانیان دەبێتە سەرۆکی ھاوپەیمانی نیشتمانی و لەگەڵ ساڵی ھەڵبژاردنەکان بیەوێت ئەم خەونە تێکەڵی سۆزی دەنگدەر لە ھەڵمەتی ھەڵبژاردن بکات و دواجار بیکاتە ئەمری واقع.
بەرلەھەرشتێک ھەموو سەرکردەیەک و ھێزێکی سیاسی ئازادە چۆن بەرنامەی ھەڵبژاردن دادەنێت و چۆن و بەچی میکانیزێک دەتوانێت زۆرترین دەنگ لەدەوری بەرنامەکەی کۆدەکاتەوە ، بەڵام لەدۆخێکی وەک عیراقدا کە سەرزەمینە کۆمەڵایەتیەکەی سیخناخە بە نەتەوەی جیاواز و ئاینی ھەمەرەنگ و کلتور و شوناسی جیاجیا و ھەروەھا دەستوور و کۆڵەکەکانی پرۆسە سیاسیەکەشی لەسەر ئەم واقعەوە دارێژراوە ، ئالەوا ساتێکدا دەستبردن بۆ گۆرینی سیستەمەکە لەلایەن ھەر کەس و لایەکەوە ، دەبێت سەرەتا خوێندنەوەی ورد بۆ ئەم لایەنانە بکرێت و لایەنە ئەرێنی و نەرێنیەکانی ئەم مەسەلەیە لێکبدرێتەوە و دەرھاویشتەکانی بەمایکرۆسکۆپی پراگماتیکیانە لەسەر ئایندەی عیراقیەکان ببینرێت ئەگەر نا دەوڵەتی عیراق و ئەزمونە بەرجەستەکراوەکەی تەحەمولی ھەڵەی کوشندە ناکات.
لەم سۆنگەوە، بۆئەوەی بەراشکاوانە تیشک بخەینەسەر مەغزای دیدوتێڕوانینەکانی ئەم وتارە پێویستە بڵێین گۆڕینی سیستەمی سیاسی لەدیموکراسی تەواقوقیەوە بەھەر بیانو و پاساوێک بۆ دیموکراسی زۆرینە دەبێتە دواھەمین بزمار کەلەتاپوتی دیموکراسی عیراقی دەدرێت و کۆی دەستکەوتەکانی ١٤ ساڵی رابردوو دەخاتە ژێر پرسیارەوە و لەئایندەدا پێدەچێ لە بری داعشێک چەندین داعشی دیکە ھەڵتۆقن و شتێک نەمێنێتەوە بەناوی عیراقی یەکپارچەی یەکگرتوو. ھەربۆیە ئەوە سیستەمی تەوافوق نییە کە شکستی خواردوە و نەیتوانیوە پرۆسەی سیاسی بگەیەنێتە کەناری ئارام، بەڵکو بەپێچەوانەوە ئەوە جێبەجێنەکردنی پرەنسیپی تەوافوقە بەشێوەیەکی تەواوەتی و پەرێزخستنی مافی ئەو ھێزانەیە کە لەدەسەڵاتدا بەھێز نین بوەتە فاکتەری شکستەکان و دووبارە بوونەوەی لەمپەر و قەیرانەکان لە فۆرمی دیکەو کاتی جیاوازدا. ئەوە دەستوور مادە و برگەکانی نییە کەلەپشت شکستی ئیدارەدانی ھاوڵاتیانەوەن ، بەڵکو پەراوێزخستنی دەستوور و شەراکەتی راستەقینەیە بوەتە ھۆکاری پشێوی ئەمنی و گەندەڵی گەورە و بەھەدەردانی سەدان ملیار دۆلار و مەحرومبوونی ھاوڵاتی لە کەمترین مافەسەرەتایەکانی لەئاو و کارەبا و تەندروستی و پرۆژە خزمەتگوزاریەکان.
بۆئەوەی عیراق لەم گێژاوە بێتەدەرێ، پێویستە لەبری بانگەشەی زۆرینەی سیاسی یان زۆرینەی نیشتمانی ھەموان دەستبگرن بەپرەنسیپی تەوافوق و بنەماکانی دەستوور جێبەجێبکرێت کەئەمەش گرەنتی دامەزراندنی دەوڵەتێکە کە نیشتمانەکەی دەەبێتە موڵکی ھەموان

ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
4/23/2017 7:53:30 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌