وتار
بەغدای دوای ڕیفراندۆم
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
ئیتر ریفراندۆمەکەی ھەرێمی کوردستان کەلە ۲٥/۹ ئەنجامدراو لە ۲٥/۱٠/۲٠۱۷ واتە تەنھا مانگێک لەدوای ئەوە حکومەتی ھەرێمی کوردستان سڕیکرد بوە بەشێک لەرابردوو. ئەمەنەک لەبەر ئەوەی حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی عیراق وایگوتووە ، یان نەک لەبەر سڕکردنەکەی حکومەتی ھەرێم چونکە ئیشکالیەت لەدەسەڵاتی حکومەت ھەیە بۆ بڕیاردانی لەمجۆرە . بەڵکو بەو مانایە بوە رابردوو کە ئەنجامی رایفراندم کە بریاربوو بۆ سەربەخۆیی کوردستان بێت ، نەک کاری پێنەکرا بەڵکو بوە فاکتەری بەھێزکردنەوەی دەوڵەتی عیراق و خودی عەبادی لەسەر شانۆی سیاسی عیراق ئەمەجگە لە زیانە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان و لەدەستدانی نیوەی خاکی کوردستان ،ھەروەھا ئەو دەوڵەتە رکابەرە ئیقلیمیانەی لەیەک گوتاردا رێکخستەوە کە زیاتر لە نیو سەدەیە دانویان بەیەکەوە ناکوڵێت. کە ھەڵدانەوەی ئەم لایەنانە پێویستی بە توێژینەوەی ورد و لێکۆڵینەوەی درێژخایەنە و لەم وتارە ناچینەسەر ئەو رێگە تەنھا ئەوە نەبێت بڵێین کە کورداوەری لەمێژەوە وتویانە بۆ ڕیش چووین سمێڵمان دانا.
پەرلەمانتارێکی ھاوڕێم کەبۆ مەسەلەی بەردانی گیراوەکانی دووزخورماتوو رۆشتبونە لای قەیس خەزعلی ئەمینداری عەێائیبی ئەھلی حەق وتبوی ئێستا ئەوەی دەتانویست بەھۆی ڕیفراندۆمەکەوە دەستانکەوت ئیتر چیترتان دەوێت؟ لەوەڵامدا ئەمیری عەێائیب گوتبووی دووشەوی کۆتایی ریفراندۆم دەپارامەوە لە حوسەین کە مەسعود بارزانی پەشیمان نەبێتەوە و بە بەدیلی ئەمریکیەکان رازینەبێت و کارەکەی بکات. ئێستا دەرکەوت کەئەگەر بزوێنەری سەرەکی ئەم ریفراندۆمە کە زیاتر لە ۲٦ ساڵە دەوڵەتداری دەکات و دەیان ساڵ پێشتریش ئەزموونی سیاسەتکردنی ھەیە بەھێندەی قەیس خەزعەلی لە مناوەرە سیاسیەکان و ھاوکێشە ئیقلیمی و نێودەوڵەتیەکان نەگەشتبێت ئیتر لەدوای ئەمە چاوەروانی چیلێبکرێت کە باشترە ئەمەیان بدەینە دەست حوکمی مێژوو
بۆ ئەوەی زەرەر لەنیوەی بگەڕێتەوە دەبێت بزانین کە چۆن لەگەڵ بەغداد مامەڵە دەکەین و بەغدادیش چۆن دەروانێتە بارودۆخەکە؟ کە لەدیدو تێڕوانینی تایبەتی بەندە وەک نوێنەرێکی خەڵکی کوردستان لە پەرلەمانی عیراق ئاماژەی بۆ دەکەم؛
۱ـ ئێمە بە ئاراستەی بەغداد:داننان بە ھەڵە خاڵی سەرەتای ھەوڵدانە بۆ چاککردنەوەی ھەڵەکە. بۆ ئەمەش پێویستە ھەمومان خۆمان بەبەرپرسیار بزانین ، بەوانەشەوە کە لەگەڵ کاتی ریفراندم نەبووین و مەترسیەکانیمان وەک مانگەشەوی سەر لەئێوارە دەزانی وگوێیان لێنەگرتین. ئەمێستا کاتی لێپرسینەوە و دادگاییکردن نیە چونکە ھەموومان لە ناو کەشتیەکەداین و کەنوقم بوو ھەموی دەخنکێت، ئێستا کاتی یەکخستنەوەی ئیرادە و یەکڕیزی و ئاشتکردنەوەی خەڵکی خۆمانە ، بەتایبەتی خەڵکی کارەساتباری دووز و رەشپۆشی کەرکوک، ئێستا کاتی ئاشتبوونەوەی کۆمەڵایەتی و ئاشبوونەوەی سیاسی نێوان ھێزە سیاسیەکان و دواتر تێکەڵکردنی ھەردوو جۆرە ئاشتەواییەکەیە واتە ئاشتبونەوەی کۆمەڵگەی کوردستان لەناوخۆیدا و دواتریش ئاشتبوونەوەی جەماوەر لەگەڵ سیاسیەکان و ھێزەسیاسیەکان ، کەئەمەش بەگەرانەوەی متمانەی نێوان خەڵک و حیزبەکان دەبێت و کارێکی ئاسان نیە ، ئەم متمانەیەش بەلایەنی کەمەوە بەداڕشتنی ستراتیژێکی نوێ دەبێت لەگەڵ بەغداد.
ستراتیژی نوێ لەبەغداد سەرەتا دەبێتە لەفڕێدانی ئەو عەقڵیەتە خۆسەپێن و دەمارگیریە دەستپێبکات کەپێی وایەدەستوور سەرچاوەی کێشەکانە، نەخێر دەبێت دان بنێیت بەوەدا ئەوە خۆتی نەتزانیوە چۆن مادە دەستووریەکان لەخزمەتی دۆزەی نەتەوەکەت بەکاربھێنیت ، میانگیریانە و عەقڵانی یان بە پوختی و بەکوردی مامجەلالیانە لەبەغداد دەستوورت نەکردوەتە ھۆکاری خۆشگوزەرانی خەڵکی کوردستان و بەھێزکردنی پێگەی ھەرێم لەئاستی ناوخۆی عیراق و لە ناوەندە نێودەوڵەتیەکان و دەوڵەتانی ئیقلیمی.
لەم سۆنگەوە فرێدانی ئەم عەقڵیەتە سەرەتایی ستراتیژێکی سەرکەوتوو دەبێت بۆ کورد لەعیراقدا و ھێشتا دەرفەتەکە ماوە و دەستوور وەک خۆیەتی ومادەکانی تایبەت بەخەڵکی کوردستان کەس دەستی لێنەداوە و چاوەراونی عەقڵی کراوەن بگەنە بەغداد بۆ دەرھێنانی کورد لەم میحنەتەی کەتێیکەوتوە.
۲ـ بەغداد بەئاڕاستەی ئێمە:لەدوای رووداوەکانی ۱٦ ی ئۆکتۆبەر جۆرێک لەغروری سیاسی و بێمنەتی بەرامبەر دەستپێشخەریەکانی ھەرێم ھەستیپێدەکرێت ، بەتایبەتی لەلایەن سەرۆک وەزیران حەیدەر عەبادی ، کە ئەمەش دەبێتە سەرەتایەک بۆ ھەڵگەرانەوەی ھاوکێشەکە بەوپێیەی کە غرور جگەلەوەی دەبێتە ھۆی لەباربردنی دەرفەتەکان ، ھەروەھا رقی ئەوانەش ئەستور دەکات کە بەردەوام لەگەڵ مانەوەی عیراق بوون و ئەگەر دۆخەکە بەرەو بنبەست بروات ئەوە مەترسی سەرھەڵدانی شەری ناوخۆیی لێدەکرێت کە دواجار ھەموو لایەک زیانی گەورەی تیادەکەن، کە ناوچە جێناکۆکی لەسەرەکان و کەرکوک زۆرترین نزیکە لەم مەترسیەوە، ھەربۆیە پێویستە دەستبەجێ حکومەتی عیراق و عەبادی ھەنگاوی پراکتیکی بۆ گفتوگۆی بێمەرج بنێت و لەدوای سڕکردنی ڕیفراندۆم ( ھەرچەند تێبینیش ھەڵبگرێت) لەچوارچێوەی دەستوور ، دوور لەغرور کێشەکان چارەسەر بکات.

ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
10/28/2017 6:41:35 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌
به‌ختیار جەبار شاوه‌یس‌