وتار
قەیرانی سوریا پاش عەفرین
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
کۆتایی ساڵی ١٩٨٠ لە سەرەتای شەڕی عیراق – ئێراندا، ھێزەکانی عیراق شاری خورەمشەھری پارێزگای ئەھوازیان لە ئێران گرت ‌و بەیاننامەی ژمارە٩٩ی سەرکردایەتیی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی عیراق «رزگارکردن»ی خورەمشەھری راگەیاند.
لەگەڵ چوونی ھێزەکانی عیراق بۆ ناو شارەکە، دەم‌و دەست ئاڵای عیراقیان ھەڵکرد. لەولاشەوە تەلەفزیۆنی فەرمیی عیراق رایگەیاند کە موحەممەرە(ناوە عەرەبییەکەی شارەکە) گەڕاوەتەوە بۆ باوەشی نیشتمانیی دایک. وەزارەتی راگەیاندن بەوەش دانەکەوت، بەڵکو دەستبەجێ ھەموو نەخشە فەرمییەکانی عیراقی کێشایەوەو نەخشەیەکی تازەی بڵاو کردەوە کە تێیدا سنووری عیراق بە جۆرێک درێژ کراوەتەوە کە سەرتاسەری پارێزگای ئەھوازی گرتۆتەوە.
ئەم دیمەنە، ھەفتەی رابردوو، پاش ئەوەی ھێزەکانی تورکیا دەستیان بەسەر عەفریندا گرت، دووبارە بۆوە. لەگەڵ چوونی ھێزەکانی تورکیا بۆ ناو عەفرین، ئاڵای تورکیایان لەسەر بینا فەرمییەکان ھەڵکرد. ھەڵکردنی ئاڵاکە بە بەرچاوی ھێزەکانی ئۆپۆزسیونەوە بوو کە ھاوکاری تورکیا بوون لە گرتنی شارەکەدا ‌و لانی کەم بۆ لەکەدار نەبوونی ناوبانگیان دەبووایە رازی نەبونایە بە ھەڵکردنی ئاڵای دەوڵەتێکی بیانی لەسەر خاکی وڵاتەکەیان.
بەڵام ئەم مەسەلەیە کە مەسەلەیەکی لاوەکییە. مەسەلە سەرەکییەکە لە ناوخۆی تورکیادایە. لەگەڵ بڵاوبونەوەی ھەواڵی «رزگارکردن»ی عەفرین، بە دیواری شارەکاندا پۆستەرێک ھەڵواسرا کە لەسەری نووسرا بوو عەفرین ھەشتا و دووەمین پارێزگای تورکیایە. دەکرێت ئەمە تێپەڕێنرێت ‌و وا پاساوی بۆ بھێنرێتەوە کە دەستپێشخەرییەکە گوزارشت لە رای فەرمی ناکا و زۆرتر گوزارشت لە رای شەقام دەکا، بەڵام بە دڵنیاییەوە رای پارێزگار بە رایەکی فەرمی دەژمێردرێت.
نەجاتی سەنتورک پارێزگاری کرشەھیر لەگەڵ بڵاوبونەوەی ھەواڵی گرتنی عەفریندا وتارێکی بە جۆش ‌و خرۆشی لە بەردەم ئاپۆرەی جەماوەردا خوێندەوە و جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە ھێزەکانی تورکیا پاش «رزگارکردن»ی عەفرین، موسلیش رزگار دەکەن ‌و تا رزگارکردنی قودس ناوەستن. دیارە لێدوانەکانی سەنتورک سنووری رێپێدراویان تێپەڕاندووە، بە تایبەتی کە ناوی قودسی ئاخنیوەتە ناو قسەکانی ‌و باسی رزگارکردنی کردەوە. بۆیە ھەر پاش ئەم وتارە بە جۆش و خرۆشەی بە چەند سەعاتێک، فەرمانی خانەنشین کردنی دەرچوو.
پێش گرتنی عەفرین ھەندێ ھەواڵ دزەی کردبوو کە گوایە رێککەوتنێک لەسەر دەستی روسیا لە نێوان ئەنکەرەو دیمەشق ھاتۆتە ئاراوە کە تێیدا عەفرین بە غۆتەی رۆژھەڵات گۆڕدراوەتەوە ‌و ھەردوولا رازی بوون بەوەی کە لاکەی تر لە ناوچەی دڵخوازی خۆی دەستی ئاوەڵا بێت. سەرکەوتنی تورکیا لە عەفرین و سەرکەوتنی سوریا لە غۆتەی رۆژھەڵات ھەواڵەکە پشت راست دەکاتەوە بەڵام ھێشتا ھیچ بەڵگەیەکی یەکلاکەرەوە لەم بارەیەوە نییە و رەنگە مەسەلەکە لە رێکەوت بەولاوە ھیچ نەبێت. بەڵام لەسەر زەوی، پەیوەندییەک لە نێوان ئەوەی کە لە عەفرین رویداوە و ئەوەی کە لە غۆتە رویداوە ھەیە، ئەویش ئەوەیە کە چەکدارەکانی فەیلەقی رەحمان ‌و ئەحراری شام پاش ئەوەی کە بە رێککەوتن، غۆتەیان چۆڵ کرد ‌و روویان کردە شاری ئیدلب، بە نیاز نین لە ئیدلب جێگیر بن، بەڵکو لە بەرنامەیانە کە بچن لە عەفرین جێگیر بن چونکە ئیدلب ھەڕەشەی ئەوەی لەسەرە کە سوپای حکومەتی سوریا بیگرێتەوە و گورزێکی کاریگەرتر لە ھێزەکانی ئۆپۆزیسیونی چکدار بوەشێنێت.
پاش گرتنی عەفرین کارتەکان تێکەڵاوتر بوون و پێشبینی کردنی ھەموو ئەگەرێکی خراپ ھیچ بەربەستێکی لەبەردەم دا نییە. گەورەترین دۆڕاو پاش کورد لە عەفرین، ئەمریکایە کە ٢٥٠٠ سەربازی لە رۆژھەڵاتی فورات، بە ھەماھەنگی لەگەڵ ھێزەکانی سوریای دیموکرات، جێگیر کردەوە و تا ئێستا ھیچ ستراتیجێکی رونی نیە. گەورەترین براوەش روسیایە کە سەرکەوتوو بووە لە دوورخستنەوەی تورکیا لە ئەمریکا. خراپترین سیناریۆ ئەوەیە کە روسیا و تورکیا بگەن بە سازانێکی تر بە شێوەی ئیدلب بەرامبەر بە کۆبانێ ‌و قامشلو کە ئەمە روبەڕوبونەوەیەکی مەترسیدار لە نێوان تورک‌و ئەمریکییەکان دروست دەکا، چونکە چوونی تورکیا بۆ رۆژھەڵاتی فورات، ھیچ بەھایەک بۆ ٢٠ بنکە سەربازییەکەی ئەمریکا ‌و ٢٥٠٠ سەربازەکەی ئەمریکا لە سوریا ناھێڵێتەوە، کە ئەمەش وا لە واشنتن دەکا بگاتە تینی ‌و کارێکی ناپێشبینیکراو بکات. روسەکانیش ئەمە دەزانن. ھەروەھا ئەوەش دەزانن کە ئەگەر مانۆ{ە سیاسییەکانیان لە سنووری خۆیان دەرچن، رەنگە دەستپێشخەری لەدەست بدەن ‌و ململانێکە سنووری کۆنترۆڵکردن ببەزێنێ.
ئەگەر رەوتی رووداوەکان بەرەو خراپتر بڕوا، عەفرین دەبێتە نیشانەی جیاکەرەوەی دوو قۆناغ کە ئەمەی دواییان زۆر لەوەی پێشتر دژوارتر ‌و خراپتر دەبێ.
ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
3/26/2018 10:19:17 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌