وتار
عەفرین و ململانێی دژەکان
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
ھیچ کات پەیوەندیی نێوان دوو ئەندامی پەیمانی ناتۆ، بەقەد پەیوەندیی ئێستای نێوان تورکیا و ئەمریکا خراپ نەبوە. ئەمەش زۆرتر لە میدیاکانی تورکیادا دەردەکەوێ. وتارێکی ئەم دواییەی برایم قەرەگول لە رۆژنامەی "یەنی شەفەک" کە زۆر لە ئەردۆغانەوە نزیکە، ھێرشی توندی کردۆتە سەر ئەمریکا و بە "دەوڵەتێکی دوژمن" ناوی بردووە کە گوایە "پلانی بۆ وێران کردنی تورکیا" ھەیە. ھەر لەم وتارەدا داوا کراوە حکومەت بنکەی ئینچەرلیک دابخات.
لەوەتەی تورکیا ئۆپەراسیۆنی عەفرینی دەست پێ کردووە، میدیاکانی تورکیا بە بەردەوامی ھێرش دەکەنە سەر ئەمریکا. وردتر، لەوەتەی تورکیا ھەستی کردووە عەفرین بە ئاسانی ناگیرێ و رەنگە ئۆپەراسیۆنەکە درێژە بکێشێ، تەنگەتاو بووە و ترسی سوپرایزی پێشبینی نەکراوی لێ نیشتووە. رۆژنامەی "میللیەت" لە وتارێکدا کە خاتوو سەرپل چوویکجان نوسیویەتی، گوزارشتی لەو نیگەرانییە کردووە و دانی بەوەدا ناوە کە ئۆپەراسیۆنی عەفرین "پشوو درێژیی دەوێ" و لەوانەیە شەڕەکە چەند مانگێک بخایەنێ.
لە ڕاستیدا عەفرین کێشەیەکی گەورەی لەنێوان تورکیا و ئەمریکا دا دروست کردووە چونکە بەرژەوەندیی ھەردوولا پێچەوانەی بەرژەوەندیی لاکەی ترە. لەکاتێکدا کە بەرژەوەندیی تورکیا لەوە دایە عەفرین بگرێ و لە ماوەیەکی کورتدا چارەنوسی ئۆپەراسیۆنەکە بە قازانجی خۆی یەکلا بکاتەوە، بەرژەوەندیی ئەمریکا لەوە دایە کە عەفرین نەگیرێ و شەڕەکەش درێژە بکێشێ. بۆ ھەردووکیان مەسەلەکە مەسەلەی پرنسیپە. لە تورکیا ئەردۆغان خوازیارە شەرعیەتێکی تر لەرێی گرتنی عەفرینەوە بۆ خۆی بەدەست بێنێ ‌و ھەروەھا دەشیەوێ" سەرکەوتنە خوازراوەکەی" لە عەفرین بکاتە رێخۆشکەر بۆ بردنەوەی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ساڵی داھاتوو.
لەم سۆنگەیەوە، زۆر ئەستەمە ئەردۆغان بە کەمتر لە سەرکەوتنی تەواو رازی بێ ‌و دەشزانێ شکستی لە عەفرین سەرەتای شکستێتی لەئەنکەرە. بەھەمان پێودانگ، سەرکەوتنی تورکیا لە عەفرین گەورەترین سووکایەتییە بۆ ئەمریکا کە ستراتیجی تازەی بۆ پەرەپێدانی رۆڵی خۆی لە ناوچەکەدا داناوە. بۆیە، سەرکەوتنی تورکیا لە عەفرین زیانێکی گەورە لە ناوبانگی ئەمریکا و خودی ترەمپ دەداو وەک ھێزێکی دەستەوسان و سەرلێشێواو نیشانی دەدا. لەناوخۆی ئەمریکادا، لەدەستدانی عەفرین بە سەرکەوتن بۆ ھەموو نەیارانی ئەمریکا دادەندرێ، لە پێش ھەموویانەوە تورکیا و ئێران و روسیا. جگە لەوە، لە دەستدانی عەفرین رەنگە تورکیا ھاندا سنوری ئۆپەراسیۆنەکە فراوان بکا بە جۆرێک کە رۆژھەڵاتی فورات و رەققەش بگرێتەوە.
تەنگاویی ئەردۆغان وای لێ کردووە لە لێدوانەکانیدا بالانس لەدەست بدا و باسی ئەگەری ھێرش کردنە سەر منبج بکات. بۆ ئەمریکا، منبج ھەلومەرجێکی تایبەتی ھەیە چونکە ھێزی ئەمریکیی لێیە. کشانەوەی ھێزی ئەمریکا لە منبج، ئەمریکا وەک ھێزێکی ترسنۆک نیشان دەدا. ھێشتنەوەی ھێزەکەش رەنگە شەڕی راستەوخۆی لە نێوان دوو ئەندامەکەی ناتۆی لێ بکەوێتەوە، کە ئەمەش ئەوەندەی زیانی بۆ تورکیا ھەیە، ئەوەندە زیانی بۆ ئەمریکا نیە. بۆیە لێرە بەروونی دەردەکەوێ کە ئەردۆغان لە لێدوانەکەیدا سەبارەت بە منبج سەرکەوتوو نەبوەو پەلەی کردووە.
خاڵی جێی تێڕامان لە ئۆپەراسیۆنی عەفرین ئەوەیە کە تورکیا لەکاتێکدا ھەموو ھەوڵەکانی بۆ گرتنی عەفرین خستۆتە گەڕ، ھیچ بەرنامەیەکی بۆ قۆناغی پاش گرتنی عەفرین نیە. ئەگەر تورکیا عەفرین رادەستی سوپای ئازادی سوریا و بەرەی نوسرە بکا، ھێزەکانی حکومەتی سوریا پاش ئەوەی کە دەست بەسەر شاری ئیدلیب دا دەگرن، دەتوانن زۆر بەئاسانی بیگرنەوە. ئەگەر بڕیاریش درا ھێزی تورکیای تێدا جێگیر بکرێ، دیمەشق لە ئێستاوە ھێزەکانی تورکیای بە داگیرکەر ناو بردووەو رەنگە ھێز بۆ گرتنی شارەکە بنێرێ. دیوەکەی تری مەسەلەکە ئەوەیە کە ئەگەر تورکیا خۆی عەفرینی رادەستی ھێزەکانی حکومەتی سوریا کرد، ھیچ متمانەیەکی لەلای ئۆپۆزیسیۆنی سوریاو ھێزە چەکدارەکانی دژ بە حکومەتی سوریا نامێنێ ‌و ھیچ قورساییەکیشی لە دانیشتنەکانی سۆچی نابێ.
شەڕی عەفرین کە وەک رەنگدانەوەی ململانێی تورکیا- ئەمریکا دەردەکەوێ، تێکەڵ بە سازانی تورکیا- روسیاش بووە. شەڕەکە لە بنەڕەتدا زادەی پلانی "ئیدلیب بەرامبەر بە عەفرینە" و ھەردوولا، ئەنکەرە و دیمەشق، پەلەیانە پێش لاکەی تر سەرکەوتن بەدەست بێنن چونکە سەرکەوتنی ھەر لایەکیان پێش ئەویتر، تورکیا لە عەفرین و سوریا لە ئیدلیب، زۆر لە رەوشەکە دەگۆڕێ.
ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
2/12/2018 7:25:11 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‌