وتار
تورکیا دوژمنە یان دۆست؟
لەشکر حەمە ساڵح
لە رووی مێژووییەوە سەلمێنراوە کە تورکیا ھەرگیز دۆستی کورد نەبووە. نەک ھەر ئەوە، بگرە ئەوەشی پێناخۆش بووە کە بۆ کورد باش بووە، ھەرچیشی لە دەست ھاتبێت دژی کورد سڵی لە ھیچ نەکردۆتەوە، بەڵام ماوەیەکە، ھەندێک لایەن بە تایبەتی پارتی دیموکراتی کوردستان، لەسەر ئەو ئاوازە دەڕوات کە گۆڕانکاریی گەورە لە ھەڵوێستی تورکیادا روویداوە.
ئەگەر واز لە مێژووی دوور بھێنین‌و تەنھا فۆکەس بخەینە سەر ئەم چەند ساڵەی رابردوو، بە ئاشکراو بە روونی، بەبێ گومان‌و تەڵخی، وەک رۆژی رووناک ئاشکرایە تورکیا دژی کورد چی دەکات‌و بە تەمای چییە!
لەوەتەی پارتی دادو گەشەپێدان (ئاکەپە)و خودی رەجەب تەیب ئەردۆگان لەو وڵاتە حوکمڕانە، رەوت‌و رەوڕەوەی مێژوویی دژایەتی تورکیا بۆ کورد بەردەوام بووە، لێ لەوانەیە ھەندێک جار شتێکی کردبێت تامی خۆش بوو بێت، بەڵام وەک ژەھری شیرین وابووە.
پێویست بە ھێنانەوەی نموونەش ناکات، بەڵام دوور ناڕۆین. ئەوەی ئەردۆگان‌و ئاکەپە گوایە بۆ باشووری کوردستانیان کردووە، پێش ئەوەی لە بەرژەوەندیی کوردستاندا بوو بێت لە بەرژەوەندیی خۆیاندا بووە. ئەوەشی بە سوود بۆ ھەرێم گەڕاوەتەوە، بۆ بەشێکی ھەرێم بووە و ھێندەی تر ناکۆکییە ناوخۆییەکانی کوردستانی قوڵکردۆتەوە، ھەروەک ھانی ھەرێمیشی داوە، پەیوەندی و بەرژەوەندیی خۆی تەنیا بە ئەنقەرەوە ببەستێتەوەو لە بەغدا دوور بکەوێتەوە. زۆریش لە بەرپرسانی ھەرێم کەوتونەتە ئەو ھەڵەیەوە کە دوور کەوتنەوە لە بەغدا، واتە نزیک بوونەوەیە لە سەربەخۆیی، نەیانزانیوە، دوور کەوتنەوە لە بەغدا، کەوتنە ناو باوەشی ئەنقەرەیە. دیارە ئەنقەرەش لیتەیەو، دەرباز بوون لە لیتەی لمین، گەلێک زەحمەتە.
ئەوەی تورکیا لە شنگال‌و رۆژئاوای کوردستان کردی‌و بارەگاکانی پێشمەرگەو شەڕڤانانی بە بێ جیاوازی کردە ئامانج، پەیامی روون‌و ئاشکرای گەیاند، ئەوەی کورد بێت‌و لە خەمی ئەو دوو ئەزموونەی باشوور‌و رۆژئاوای کوردستان بێت دەبێت تێبگات، کورد لە لای تورکیا ھەر کوردە. شەڕڤان بێت یان پێشمەرگە جیاوازییەکی نییە. ئەگەر رێکەوتنی پەنجا ساڵەی نەوتت لەگەڵیدا ھەبێت یان خوێن لە نێوانتاندا بێت، جیاوازییەکی نییە، مادامەکی کوردیت، ئەوە شتێکی تر لێکنادرێتەوە.
ئەوەی لە شنگال و رۆژئاوا روویدا، ئەوەشی لە قەندیل‌و باشیک‌و ئولودەرەو سوور روویدا، جیاوازییەکی نییە. لێ ئەوەی لە شنگال‌و رۆژئاوا روویدا ئەپدەیتکردنەوەی دوژمنایەتی‌و کینەی مێژوویی تورکیایە دژی کورد، بەتایبەتی دوای ریفراندۆمی ھەموارکردنی دەستووری تورکیا.
بیانوو ھێنانەوە بۆ ھێرشەکەی تورکیا وەک ئەوەی «وەزارەتی پێشمەرگە» لە راگەیەنراوەکەیدا ئاماژەی پێکردووەو دەڵێت «بەھۆی بوونی پەکەکەوەیە لە شنگال»، ئەوەندەی تر روونیدەکاتەوە کە بەشێک لە ھەرێمی کوردستان چۆن کەوتونەتە ناو ئەو تەڵەیەوە کە ئەردۆگان و ئاکەپە ناویانەتەوە. 
کاتی خۆیشی، دەوترا ئەگەر دابنیشیت‌و دژایەتی رژێمەکەی سەدام نەکەیت، ئەوا ھەقیان نییە بەسەرتەوە، ئێستاش کە دەڵێن بۆیە تورکیا بۆردومانی شنگال دەکات، چونکە پەکەکەی لێیە ھەمان بیانووە. ئەو لێدوانە لەو لێدوانانەش دەچێت کە ساڵی ٢٠١٤ دەوترا، داعش ھەقی کوردی نییەو دژی شیعەیە، بێگومان ئەو قسەیەش تا ئەو کاتە خواردی کە داعش شنگالێکی چۆڵکراوی کەوتە بەردەست.
زۆر کەس‌و لایەن لە باشووری کوردستان‌و شوێنانی تریش لەسەر ئاوازی ئەردۆغان‌و ئاکەپە ھەڵدەپەڕن، دڵخۆشن بەوەی رێککەوتنی پەنجا ساڵەمان ھەیەو نەوتەکەش لە رێگەی بەندەری جەیھانەوە دەڕوات، بەڵام خەمبار نین بەوەی، ئەو رێکەوتنە و ئەو نەوتە بۆگەنە لەسەر ھەقی خوێنی براکانیانە لە رۆژئاواو باکووری کوردستان.
داگیرکەران جگە لە سەرکەوتنیان لە داگیرکردن‌و دابەشکردنی خاکی کوردستان، سەرکەوتووش بوون لە بەکارھێنانی کورد دژی یەکتری. ئێستاش کە ناوچەکە بەرەو گۆڕانکاریی گەورە دەڕوات‌و دەرفەتێکی مێژووییش بۆ سەربەخۆیی باشووری کوردستان ھاتۆتە پێشەوە، بە تایبەتی دوای لاوازبوون‌و غلۆربوونەوەی داعش، خەریکە ھەندێک لایەن دژی ھەندێک لایەنی تر ھاندەدەن. رێکەوتنی پەنجا ساڵەی نەوت‌و خۆکەڕکردن لە ھەندێک غەڵبەغەڵبی سیاسی، ھیچ نین جگە لە خۆشکردنی زەمینەی لە یەکتر بەردانی کوردو راکێشانی سەرنج‌و تەماعی سیاسی‌و بازرگانی‌و تەنانەت دارایی، دیارە ھەموو ئەوانەش بۆ ئەوەیە کورد بە خۆیەوە سەرقاڵ بکرێت‌و نەپەرژێتە سەر ئەوەی دەرفەتەکە بقۆزێتەوە.
جا ئەگەر رای ئێمەت دەوێت، نزیکبوونەوەی لایەنەکانی کورد لە پارچەکانی کوردستان، بە تایبەتی لە ئێستادا لە رۆژئاواو باشووری کوردستان، ئۆپشن‌و بژاردەکانی بەردەم تورکیاو خودی ئەردۆگان سنووردار دەکات‌و ناچار بە پاشەکشەی ھەرزان دەکات. بەڵام چونکە بەرژەوەندیی ئابووری‌و دارایی‌و چارەنووسی شەخسی، ھەندێکی کوێرو کەڕ کردووە ئەگەری شتێکی لەو جۆرە زۆر دوورە.
مێژوو ھەموو ئەوەی ئێستا روودەدات بە باشی‌و بە جوانی تۆمار دەکات. ئێستاش وەک جاران مێژوو لەلایەن مێژوونووسانەوە نانووسرێتەوە، بەڵکو لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان‌و بە گرتەی ڤیدیۆیی دەپارێزرێت. ھەرگیز ئەو مێژووەش لە بیر ناکرێت کە ئەو کاتەی کورد لە دوای نزیکەی سەد ساڵ لە داگیرکاری بووە خاوەنی دوو ئەزموونی حوکمڕان لە باشوور و رۆژئاوای کوردستان، کەچی بە ھۆی بەرژەوەندیی داگیرکەرانەوە، ئەو دوو ئەزموونە دژی یەکتری بوون، نەک پەیوەندیی ستراتیجیان نەبوو، بەڵکو مەرحەبای یەکتریشیان نەکرد، کە ئاواش بوو، چاوەڕوانکراوە تورکیا نەک بۆردومان بکات، بەڵکو لەشکرکێشیش بکات.
ئەردۆگان بە روونی وتویەتی، قەڵغانی فورات لە رۆژئاوای کوردستان دوایین ئۆپەراسیۆنی دەستوەردانی ئەوان نییە لە کوردستان، بەڵکو یەکەم دانەیەو چاویان لە شنگال‌و قەندیلیشە
ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
4/26/2017 8:08:46 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...