وتار
ئەی ئەم ئاگرەی دڵم بۆکێ؟
ستران عەبدووڵا
(١)
یادی ١١٩ ساڵەی رۆژنامەوانی کوردی لە دۆخێکی ناخۆشی رۆژنامەگەریدا دەکەینەوە.
میوان وادەکەی دیارەو ھەموو ساڵێک لەم رۆژەدا دێنەوە. بەڵام ئەوە میوان دۆستە کە تەنھا کەرەستەی میواندارییەکی ناوەختی پێیە.
دۆخێکی دارایی خراپ. تەداروکاتێکی کەمی توانا‌و کەرەستەی رۆژنامەوانیی. لە دۆخی پاشەکشێیەکی سیاسیی جەرگبری «ئەزموونی دیموکراتی» کوردستاندا کە ئاسۆی گەشەی دامەزراوەکانی دیار نییە. بەم ھەموو دەردەدارییەوە رۆژنامەوانیی کاغەزی وەک دایکی رۆژنامەوانیی، رووبەڕووی ھێرشێکی توندی تەکنەلۆژیای میدیایی بۆتەوە کە نە سنووری گەشەکردنی دیارەو نە سنووری کارکردن‌و داب و دەستووری دەرگیری لەگەڵ یاسا‌و دامەزراوە گشتییەکانی وڵات‌و وڵاتانی تر دیارە. وەک تەلەبەی تەمبەڵ کە سەعی رۆژانەی نەکردووەو شەوی پێش تاقیکردنەوەش نە کارەبایان ھەیەو نە خشتەی بابەتە گرنگەکانی بەشداری تاقیکردنەوەن، دەزانێ. ئێ دیارە ئەمە رەچەتەیە بۆ کەوتن‌و دەرنەچوون، بۆ خوێندکار‌و بۆ رۆژنامەوانییەکی گەشەسەندووش.
(٢)
دۆخی دارایی خراپی کوردستان رەوتی رۆژنامەگەری کوردستانیشی رووتکردەوە، وەک چۆنین ئاوای دەرخستین. دەرکەوت نە رۆژنامەی سەربەخۆ ‌و ئەھلی ‌و ھەرچی تۆ پێت خۆشە لە ناو‌و نازناوی لە گوێ خۆش، بنەمای ئابووری سەربەخۆی بۆ خۆی دامەزارندووەو بۆتە خاوەنی سەرمایەی ماددی‌و مەعنەوی وا کە بەردەوامییەکی دوورمەودای بۆ مسۆگەر بکات‌و نە رۆژنامەی حزبیش کە بە گوێرەی پروپاگەندەی نەیارانی کچی بەنازپەروەردەکراوی حزبە، ئەو عەنعەنات‌و تیفتیفەی ماوە، یان ھەر ھەیبووە کە پێی دەناسرایەوە. حزب دەڵێ نیمەو ئەو فەنەد‌و بۆرد‌و پرۆپۆزەڵانەی لە دوای کەوتنی سەددامەوە ھاتە عیراق‌و کوردستانە وابەستەکەی کە جاران پارەو پاوەری دەدایە میدیای ئەھلی ئەویش خنەخنێتی‌و زمانی حاڵی ئێژێ مانگا مردو دۆبڕا. سەرۆک ترامپ ئەزێتی رۆژنامەوانیی وڵاتی خۆی دەدا ئێستا چۆن سۆز‌و بەزەیی بۆ کرمانجەکانی میر مقداد میدحەت بەدرخان دەبێت؟
کۆمپانیا گەورەکانی «سەرمایەداری نیشتمانییش» کە جاران ریکلامەکانی دیاری بابانوئێل بوون بۆ رۆژنامەکان، ئێستا بوونەتە دوکانی بەکر‌و دوو قاڵب سابوون، بگرە دوو قاڵب سەھۆڵ کە ئەگەر تا ئێوارێ نەفرۆشرێن دەتوێنەوەو ئاو بێنەو دەستت بشۆ. دەرکەوت ئەم «سەرمایەدارییە نیشتمانییە»ش وەک رۆژنامەوانیی پرۆفیشناڵ، وەک «ئەدەبی کرێکاری» ئەفسانەی بەرگوێ ئاگردانەو لەم حاڵەشدا رۆژنامەوانیی حزبیش کە گوایە ھی دەسەڵاتە حاڵی وەک حاڵی ساداتەکەی دێرە ھەجووەکەی شێخ رەزایە کە پێی گوتووین:
وامزانی ئێوە ئێوە ساداتن مەعاشتان نابڕن،
داخی داخانم جەباری خۆ لە ئێوەشیان بڕی
ئەمە دۆخەکەیە کە پارەدار (ممول)ی رۆژنامەوانیی پارە ناداتە رۆژنامە، چونکە دەزگا‌و دایەرەی تر بە (بەلاش‌و حەلاش) ریکلامی بۆ دەکات وەک تۆرە کۆمەڵایەتییەکانی فەیسبوک‌وسایت‌و کەمێکیش تەلەفزیونەکان، ئیتر چ کاری بە چارەی رەزاقورسی رۆژنامەیە؟
لەو ھەموو کەین‌و بەینەدا (خوێنەر) کە لە وڵاتانی موتەمەدیندا پەرژینی پارێزەری رۆژنامەیە لە کەوتن‌و لە خستن‌و خەساندن، لە ئەزموونی رۆژنامەوانی کوردیدا حزوری نییە وەک نەتەوەی کورد کە ھێشتا مامۆستا مەسعود محەمەد وتەنی، لە دەرەوەی مێژووە. چونکە جاران خوێندەواری کەم‌و ئێستا حەوسەلە، جاران ھەژاری‌و نەداری‌و ئێستاش، نیوە مووچەیی نیوە وەرزی، خشتەی ئەولەویاتەکانی گۆڕیووە.
(٣)
ئەمە دۆخێکە پەیوەستی دۆخی ناوخۆی رۆژنامەکانە، نە دامەزراوەی پتەو، نە داب‌و نەریتی کار‌و یادەوەری خوێندنگەی رەسەنمان ھەیە. ئەزموونی رۆژنامەگەری ١١٩ ساڵە، بەڵام وێستگەی پچڕپچڕە. رێک دەوڵەتی مەروانی‌و شەددادی، ئەمارەتی بابان‌و سۆران‌و بۆتان چیان بۆ حکومەتی ھەرێم بە میرات جێھێشتووە رۆژنامەی (کوردستان) ی بەدرخانیش ھەر ئەوەندە میراتی بۆ (کوردستانی نوێ)‌و (خەبات)‌و (ئازادیا وڵات) بەجێھێشتووە.
ئەمە لەکاتێکدا چاپخانەی (ھیلال) لە میسر کە یەکەم ژمارەی (کوردستان)ی لە میسر چاپ کردووە ئێستاش ماوە ‌و گۆڤاری (ھیلال)ە کەشی تا ئێستا شەوی تاریکی میسر رووناک دەکاتەوە. رۆژنامەی ریا تازە ( ٢٥ی ئازاری ١٩٣٠) کە بەتەمەنترین رۆژنامەی بەردەوامی کوردییە لە گیانەڵادایە.(ژیان) کە بە تەمەنترین رۆژنامەی کوردی باشووری کوردستان(سلێمانی) بوو، .....بوو، یانی نەماوە.
 رۆژنامەی(کوردستانی نوێ) کە بە تەمەنترین رۆژنامەی کوردستانی دوای راپەڕینە ناتوانێ دڵنیایی بدات کە وتاری ساڵرۆژی ١٢٠ ساڵەی رۆژنامەی کوردی دەنووسێت! ئەوەی ھەیە لە ئەزموون‌و لە یادەوەری دەستەجەمعی ‌و لە سەرمایەی فیکری‌و مەعنەوی، ھی ئەو رۆژنامەو گۆڤارانەیە کە کوڕ‌و کچی بزووتنەوەی کوردایەتین. لەگەڵ ئەو دروست بوون‌و دەسکەلا‌و گوزارشتی کاریگەرن لە ئامانجەکانی ئەو بزووتنەوەیە کە داگیرکەران سەد ساڵە گەمارۆی دەدەن. بزووتنەوەکەش لە ھەناوی خۆیدا قۆڵپ دەدا‌و لەباری ھەڵچوون‌و داچوونی ئەوە دایە چۆن خۆی بۆ تەحەداکانی سەدەی بیست‌و یەکەم ئامادە بکات ‌و لەم ھەلومەرجە دژوارەدا کە حزبایەتی‌و نەریتە مۆدێرنەکانی تووشی داخۆران‌و ژەنگ بوون روون نییە ئەم بزووتنەوەیە چی پێگەیەکی بۆ رۆژنامەگەری لە ئایندەی ئەبدەیتکردنەوەی خۆی داناوە؟ ئێ باسی رۆژنامەوانیی کوردی لە بەشەکانی تری کوردستانیش ناکەین کە ھێشتا باری نالەباری بەشێکە لە شەڕی داگیرکەران دژی زمان دژی زەمان‌و مەکانی نەتەوەی کەورد لە سەر گوێ زەوی ‌و لەسەر خاکی خۆمان.
(٤)
ئینجا دوای ئەو عەرز‌وحاڵە گشتییە لەسەر رۆژنامەگەری کوردی چی ماوە بیڵێین لەسەر کارەکتەرەکانی ئەم بوارە کە خودی رۆژنامەوانەکانن، پرۆلیتاریای ئەم دونیا بێ رەحمەی ئەکنەلۆژیای تازەی بەلێشاو ھێناوەتە ناو ژیانمانەوە؟
چی بڵێین لەسەر رەنجدەرانی بیروبازووی رۆژنامەوانیی کوردی لە رۆژنامەنووسەوە تا چاپکار؟ وەک کرێکارانی سەدەی نۆزدە بکەین کە ئەدەبیانی سۆشیالیستی دەیگوت لە داخا ئامێرە تازەکانیان دەشکاند؟ یان روو لەم چارەنووسە بکەین کە ھێمنی موکریانی لە پێشەکی توحفەیی موزەفەریەدا وەسفی دۆخی خۆشخوانەکانی پێ کردووە ئەوانەی کۆنەپەرستەکان، چاوشیان پێ دەگوتن.
ھێمن دەڵێ: (پەیدابوونی گەرامافۆن لە قاوەخانەی شار‌و دیوەخانی ئاغا، جێی بە خۆشخوانەکان لێژ کرد. گۆشەی مزگەوتی دێ‌و زەماوەند‌و شاییی دێھات نەبێ، چیان بەدەستەوە نەما.ھونەرمەندە گەورەکان لانەواز‌و بێ ئەنوا مانەوە، چونکە زۆربەیان پشتڕەق‌و دەستەوستان بوون، تووشی نەداری‌و ھەژاری‌و سەرگەردانی‌و پەرێشانی ھاتن. ھەریەکە دەریایەک ھونەریان دەگەڵ خۆیان بردە بن گڵ. شاگردە لاوەکان دەستیان لە فێربوون ھەڵگرت.وەدووی کار‌و کاسبی ‌و ژیان کەوتن. پاش پەیدابوونی رادیۆی باتری لە لادێ، فۆلکلۆری ئەدەبی کوردی بەجارێک کەوتە مەترسییەوە.) 
دواڕۆژیش دەنووسرێ پاش پەیدابوونی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئیتر کەسابەتی رۆژنامەی کاغەزی نەماو فەوتا.
(٥)
رەنگە بڵێن لەم مەقام‌و مەقالەیەدا زۆر رەشبین بووم، ھەفتانە ئەمما خاڵێکی گەشبینم پێ نیشان بدەن پێش ئێوە دوای بکەومـ گەرەکمە لەگەڵ ئێوە نەوەی پیری رۆژنامەنووسان، پیرەمێرد بم کە دەڵێ:
 شەوێ پیاوێ لە بەفرا ما،
نەمرد ئاگرێکی دووری دی
 لەلای من نائومێدی کفرە،
ئەی ئەم ئاگرەی دڵم بۆ کێ؟
 ‌ستران عەبدوڵلا ‌

ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
4/22/2017 11:30:28 AM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا