وتار
کلاسیکۆی کوردستان
ستران عەبدووڵا
دوێنێ رۆژێکی ھێمن بوو لە کوردستان. ھەموو خەڵک خەریکی تەماشاکردنی کلاسیکۆ بوون‌و کەشێکی ھێمن باڵی تەنانەت بەسەر بازاڕی ئاسایی‌و بازاڕی راگەیاندنیشدا کێشابوو. بۆیە دەرفەتە لەسەر کلاسیکۆی سیاسیی کوردستانیش قسە بکەین کە دۆخی دووانەی رێڕەوی خۆپیشاندانی رەواو مەدەنیانە- رێڕەوی ئاژاوەگێڕی بۆ پیلانگێڕی لە یەکێتی‌و دەستبەسەراگرتنی، دیمەنی ھەرە دیاری بوو.
١
دیاردەیەک ھەیە لە رەوتی خۆپیشاندانی کوردستانیدا، دیاردەی بەلاڕێداچوون، یان بەلاڕێدابردنی‌و دیاردەی قەتیسبوونێتی لە جوگرافیایەکی دیاریکراودا، بەتایبەت ئەمە لە دوو وێستگەی ١٧ی شوباتی ساڵی ٢٠١١‌و خۆپیشاندانەکانی ئەم ھەفتەیەدا ھەبوو، لەتوندوتیژییەکەیەوە دەستپێدەکەین بێگومان ئەمە بەرپرسیارێتییەکی ھاوبەشی ئیدارەی خۆپیشاندەران‌و ئیدارەی حکومەتیشە. ئەوی ئیدارەی خۆپیشاندان دەکات، گەرەکە بەرپرسیارێتی رەوت‌و ئاراستەو ناسنامەی خۆی بگرێتە ئەستۆو ئەویشی ئەمنیەت دابین دەکات بەرپرسیارێتی پاراستنی نەزمی گشتی‌و ھێمنی خۆپیشاندانەکان‌و پاراستنی خەڵکی‌و موڵک‌و ماڵی گشتی‌و تایبەتی، لەسەر شانە. کە ئەوە نابێ، پێویست ناکات ھیچ لایەنێک بە قسەی گشتی خۆی لە بەرپرسیارێتی یاسایی‌و مۆراڵی بدزێتەوە. ئاخر لەبەر قسەی موعەمماو گشتی بێ وردەکاری بوو، کە دۆسێی ١٧ی شوباتیش، وەک خۆپیشاندانەکانی، بەلاڕێدابرا، لەبەر ئەم دیاردەیەی کێشەی بونیادی ئەجێندای حزب‌و کلاسیکۆی رەوتە سیاسییەکانی لە سلێمانین کە ھەموو جار خۆپیشاندانی ھێمنانە ناگاتە ھەولێر. توندوتیژی، ئیلھامبەخش نییە تا کەس پێشوازی لێ بکات، نە خەڵک، کە لەوێش ناڕەزایی ھەیە، نە ئیدارەی ئەوێش کە لە بنچینەدا حەوسەڵەی لەگەڵ خۆپیشاندان نییە بەھەموو تۆنێکەوە، چ جای تۆنی سوورھەڵگەڕاو. ئەوی لێرە روودەدات مۆدێلێکە کەس ناخوازێ لە شوێنی تر تاقی بکرێتەوە. جا ئیتر حزبە (سەرتاسەرییە)کان ناتوانن بیگەیەنن، یان لە دێگەڵە دەست بەڕوویەوە دەنرێت. ئاکام یەک شتە. کەس حەز بە فەوزا ناکات‌و ھەندێک جاریش بۆ خەڵکی ئاسایی، نەک کارەکتەرە سیاسییە کۆن‌و نوێیەکان، ئارامی‌و ئەمنییەت پێش تەنانەت داخوازییش کەوتووە.
٢
رێڕەوی کلاسیکۆی حزبیش لە شوێنی تری ئەم دۆخەدا رەنگ دەداتەوە، ویستی خۆپیشاندەران، کە رەواو ھەقە، بەڕێوشوێنی خۆی، تازە ئیتر وتاری رۆژنامەکان‌و تەلەفزیۆنەکان، ئەوی ھی حزب و رەوتەکانی ئۆپۆزسیۆنەو ئەوی ھی حزبەکانی ھێشتای ناو حکومەتیشە، ناتوانێ چەلەحانێیان لەسەر بکات، پێویستە حکومەت جگە لەوەڵامدانەوەی ئیجابی داخوازییەکان، کاریشیان لەسەر بکات. ئەمما ویستی خۆپیشاندان-ی حزبی‌و سیاسیی لایەنەکان ئەوا پێویستی بە کلاسیکۆیەکی ترە.
حزبەکان لەجیاتی ئەوەی (راپەڕین) لەناو شەقامدا بکەن، ھەقە (راپەڕینی) دیموکراسی ببەنە ناو حزبەکانی خۆیانەوە، باشترە ململانێی حزبیی خۆیان نەبەنە ناو شەقامەوە، بەڵکو لە کۆنگرەو کۆنفرانسەکان‌و ھۆڵی کۆبوونەوە گشتییەکاندا یەکلاییبکەنەوە.
*یەکێتی پێویستی بە کۆنگرەیەکی یەکلاکەرەوەیە کە سەرکردایەتی‌و بڕیارو دیدگای ئەبدەیت بکاتەوەو لەم دڵەڕاوکێ‌و ململانێی سێبەرە رزگاری بکات کە (عەلی شۆن) ھەڵگرێکی پێویستە تا شوێن پەنجەی ھەندێک لە رووداوەکانی شەقامدا دیاری بکات.
*گۆڕان-ی کشاوەش لە حکومەتی ھەرێم لەژێر جەبری ململانێی ناوخۆیی ئاراستەو رەوتەکانی. ئەویش دوای کۆچی دوایی رێبەرەکەی کاک نەوشیروان مستەفا، بە ژانێکی زۆرەوە قۆناغی نوێی خانەی راپەڕاندنی دەستپێکرد. ھەقە ئەندامەکانی ئەوانیش رووی ویستی دیموکراسی‌و نوێبوونەوەو ھەموو (شتە خۆشە تازەکان) بکەنە ناوخۆی بزووتنەوەکەو ململانێی دیموکراسی ناوخۆیی (دوای دیمەنی پێکھاتنی خانەی راپەڕاندن) ئیدارە بدەن. گۆڕان-ی ئێستاش کۆنگرەیەکی گشتی وەک ئەوەی یەکێتی پێویستە کە لای ئەوان کۆنگرەی نیشتمانی پێدەڵێن.
بێگومان بۆ برایانی (کۆمەڵ‌و یەکگرتووش) ھەروایە، بەڵام مادام ئەوان ئیسلامیین، قسەیان لەسەر ناکەم‌و حەواڵەی لای خوایان دەکەم، کە رەقیب‌و چاودێری گەورەیە بەسەر ھەموومانەوە.
٣
تەنانەت پارتی-ش کە لەودیو دێگەڵە ئۆقرەگرەو پریشکەکەی بەرنەکەوتووە، ئەویش بەتایبەتی دوای قۆناغی ریفراندۆم دیارە ململانێی ناوخۆیی ھەیە، بەڵام باسی ناکەین بۆ ئەوەی نەبن بە چاوەوە!.
بۆیە لەم دیو دێگەڵە دەمێنین:
جگە لە یەکێتی‌و گۆڕان‌و ئیسلامییەکان. ئەوانەی تازەن، بە ناوو قەوارەوە، ئەوانیش لەبەردەم پرسیاری بەحزببوونی ئاسایی‌و ئیستحقاقی کۆنگرەی دامەزراندن‌و دیموکراسیی ناوخۆییدان. نەک وەک ئێستا کە ھێشتا نە حزبی لەدایکبووی دیموکراسیین‌و نە ھەڵبژاردن کراوە، تا ئیجازەی قەوارەکەیان بۆ ھەڵبژاردن بڕبکات، داوای ئازادی لابردنی دەسەڵاتی ئێستا دەکەن.
بە کورتی‌و کرمانجی ھەموو ھێزەکانی ناو سیاسەتی کوردی متمانەی ئەبدەیتکردنەوەی ناوخۆی خۆیانیان پێویستە، پێش ئەوەی کەسیان بچنە شەقام‌و خۆیان لە فلتەری جەماوەری خۆپیشاندەرو حکومەتی کاتی یان تەنانەت، لە نزیکترین دەرفەتی ھەڵبژاردندا، خۆیان لە فلتەری متمانەی دەنگدەر بدەن.
ئایا دوای قسە لەسەر دیموکراسی‌و ئەبدەیتکردنەوەی حزبەکان، پێویست دەکات قسە لەسەر ھەمان پێویستی بۆ سەندیکاو رێکخراوەکان بکەین؟ کە ناکارەییان لە ھەلومەرجی وا ھەستیارەدا دەردەکەوێت؟.
٤
لەبەر ئەوە بێگومان راستە کوردستان پێویستی بە (راپەڕینە) وەک ھەندێک بە دەمامکەوە لە فەیسبووک دەیڵێن، بەڵام پێویستی بە راپەڕینێکی شێنەیی ناوخۆیی ھەموو حزب‌و ئاراستەکان ھەیە، نەک راپەڕینێک لەشێوەی پیلانێکی ھەڵکوتانە سەر بێت (دژی یەکێتی). پێویستە حزبەکان بەشەکەی خۆیان، ھی ناو حزبەکەی خۆیان بکەن‌و یەکێتی بۆ خەباتی دیموکراسیی یەکێتییەکان خۆیان لێ گەڕێن.
چونکە لە دوو ھەڵبژاردنی پێشوودا یەکێتی پێش ئەوان ئیقراری ئاکامی ھەڵبژاردنەکانی کردووەو ھەر لەسەر ئەوەش کەمترین بەشی وەرگرت لەحوکمڕانیی دوای ٢٠١٤دا. ئەگەر قسەش لەسەر نموونەی بەھاری عەرەبییە ئەوە لە ١٧ی شوباتدا ھەمان قسە ھەبوو، شوکر بۆ خوا کوردستان تاقی نەکردەوە، ئەگەرنا مەعلومە بەھاری عەرەبی لە مەفتەنی خۆیدا دیموکراسی‌و کەرامەت‌و ئاوەدانی نەھێنا. ئیتر سەیرە لێرە دووبارە بکرێتەوە کە لە مەڵبەندی خۆی (گەڕوگول بووە) وەک لە کتێباندا لە وەسفی ئەندێشەیەکی سیاسی تردا گوترابوو.
٥
لەکۆتاییشدا، ھێزەکان مافیانە ھەموو ویستێکی سیاسیی خۆیان دەرببڕن، بە لابردنی حکومەت یان حکومەتی نوێی نیشتمانی یان ھەر ناونیشانێکی تر، بەڵام مافیان نییە بە زۆر بیسەپێنن کە مادام بژاردەی تەنانەت ھەڵبژاردنی پێشوەختیشیان داوانەکردووە. ھەموو داواکان سیاسیین‌و مادام داخوازیکاری مەدەنیانەی ھەیە، ئاساییەو رەوایە، بەڵام سەقفی ناڕەزاییەکانی وابێت، کە تێکەڵی ویستی بەپەلەی گوزەرانی خەڵک یان تەنانەت لە توندوتیژیدا خۆی بنوێنێت، ئەوا کارێک دەکات سەقفەکە بڕوخێت بەسەر ھەمووماندا. واتا لە ویستی حکومەت رووخاندنەوە بۆ ھەرێم رووخاندن بڕوات، وەکو بەغدا‌و ئیقلیمی دەوروبەرمان دەیخوازێت، ھەلومەرجی وا ئیتر سەرای تەحریریش ناھێڵێت وەکو میسرو یەمەن‌و سوریا، بەڵکو راستەوخۆ رێگا بۆ بەحەلەبکردنی سلێمانی‌و بەسوریاکردنی کوردستان خۆش دەکات. ئەمەش ھەموو ویستێکی دیموکراسی‌و ئازادی‌و گوزەرانیش لە مانای خۆی بەتاڵ دەکاتەوە، نە حکومەتێک دەمێنێ لێپرسینەوەی لەگەڵ بکرێت‌و نە حزبێکیش دەمێنێ داکۆکی لە خەڵک بکات.
دواجار ئەزموون سەلماندی چاکسازی، گشتگیرو نیشتمانگیرە، نیوە چاکسازی‌و تا کەمەر نییە! تا نیوەی ھەرێم نییە، ئەگەر مەبەستە ھەرێمی کوردستان داروپەردووی بمێنێت.
دەگەڕێینەوە سەر کلاسیکۆ، بەرشە بێ یان ریاڵ، ئێمە لەگەڵ یاریی جوانین.

ئەم وتارە دەربڕی ڕاوبۆچونی نوسەر خۆیەتی و کوردسات نیوز لێی بەرپرس نیە
12/24/2017 1:33:00 PM
‌‌ بابەتەکانی تری نوسەر ...
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا
ستران عەبدووڵا